Uproszczenia unijnych regulacji ESG zmieniają sposób, w jaki przedsiębiorstwa powinny oceniać swoje obowiązki. Najważniejsza zmiana nie polega wyłącznie na ograniczeniu formalności. Dla wielu organizacji kluczowe staje się dziś prawidłowe ustalenie, czy podlegają obowiązkowi raportowemu, kiedy powinny rozpocząć przygotowania oraz jakich informacji oczekują od nich banki, inwestorzy, kontrahenci i klienci.
W praktyce zakres obowiązków nie kończy się na podmiotach, które sporządzają formalne ujawnienia. Firmy pozostające poza bezpośrednim zakresem regulacji nadal mogą otrzymywać zapytania o emisje, polityki środowiskowe, warunki pracy w łańcuchu dostaw czy sposób zarządzania ryzykiem. Uproszczenia UE mogą więc zmniejszać obciążenia dla części rynku, ale jednocześnie zwiększają znaczenie selektywnego, dobrze zaprojektowanego zbierania danych ESG.
Debata wokół uproszczeń regulacyjnych często prowadzi do zbyt daleko idącego wniosku, że temat ESG przestaje być istotny dla biznesu. Tymczasem należy odróżnić formalny obowiązek sporządzania określonego raportu od szerszych oczekiwań rynkowych. Te drugie nadal są obecne w relacjach z instytucjami finansowymi, dużymi odbiorcami, inwestorami oraz partnerami zagranicznymi.
Pakiet uproszczeń przedstawiony przez Komisję Europejską ma ograniczać obciążenia administracyjne i zawężać grono podmiotów objętych częścią obowiązków. Przyjęta została natomiast dyrektywa (UE) 2025/794, która odracza o dwa lata stosowanie wymogów CSRD wobec części przedsiębiorstw mających pierwotnie raportować za lata obrotowe rozpoczynające się w 2025 i 2026 r. Proponowane przez Komisję dalsze zawężenie zakresu podmiotowego CSRD pozostaje przedmiotem procesu legislacyjnego. Dlatego decyzje operacyjne warto opierać na obowiązujących przepisach krajowych i unijnych, a nie wyłącznie na zapowiedziach zmian.
W analizie należy uwzględnić również fakt, że wymagania dotyczące informacji niefinansowych są pośrednio przenoszone w dół łańcucha wartości. Duża spółka objęta obowiązkiem może potrzebować danych od dostawców, dystrybutorów, podwykonawców czy partnerów logistycznych. Mniejsza firma nie musi więc formalnie raportować, aby odczuć gospodarcze skutki regulacji.
Odpowiedź wymaga rozpatrzenia kilku poziomów. Podstawowym punktem odniesienia pozostają przepisy wdrażające dyrektywę CSRD do prawa krajowego oraz późniejsze akty unijne zmieniające harmonogram stosowania wymogów. W pierwszej kolejności obowiązek objął jednostki, które wcześniej podlegały dyrektywie NFRD, w tym duże jednostki zainteresowania publicznego zatrudniające średnio ponad 500 osób, raportujące za lata obrotowe rozpoczynające się 1 stycznia 2024 r. lub później.
Dla pozostałych dużych przedsiębiorstw i jednostek dominujących dużych grup pierwotny termin raportowania za lata obrotowe rozpoczynające się w 2025 r. został odroczony o dwa lata. Analogicznie odroczono obowiązki dotyczące notowanych małych i średnich przedsiębiorstw, które miały pierwotnie raportować za lata obrotowe rozpoczynające się w 2026 r. Dokładne stosowanie tych terminów wymaga uwzględnienia przepisów obowiązujących w kraju siedziby przedsiębiorstwa.
Istotne są także ewentualne dalsze zmiany zakresu podmiotowego, jeżeli zostaną ostatecznie przyjęte przez unijnych prawodawców. Komisja Europejska zaproponowała objęcie CSRD przede wszystkim przedsiębiorstw i grup zatrudniających średnio ponad 1 000 pracowników oraz spełniających określone kryteria finansowe, jednak propozycja ta nie stanowi jeszcze obowiązującego prawa.
Tak. To przede wszystkim duże organizacje, zwłaszcza działające na rynku kapitałowym lub mające istotne znaczenie gospodarcze, pozostają główną grupą analizowaną w kontekście obowiązku ujawnień dotyczących zrównoważonego rozwoju. W ich przypadku przygotowanie danych ESG powinno być traktowane jako element systemu zarządzania, kontroli wewnętrznej i relacji z rynkiem finansowym.
Nie wystarczy przy tym ustalić wielkość przedsiębiorstwa. Trzeba przeanalizować strukturę grupy, status emitenta, jednostki zależne, zakres konsolidacji oraz przepisy obowiązujące w kraju siedziby. W grupach międzynarodowych dodatkowego znaczenia nabiera podział odpowiedzialności za dane i spójność metodologii stosowanej przez poszczególne spółki.
Przygotowania powinny obejmować między innymi:
Dla średnich firm najważniejsza jest potrzeba rozróżnienia pomiędzy formalnym obowiązkiem a presją kontraktową. Jeżeli po uproszczeniach organizacja nie zostanie objęta bezpośrednim zakresem raportowania, nie oznacza to automatycznie braku zapytań od klientów czy finansujących. Przedsiębiorstwo może być proszone o przekazanie wybranych wskaźników lub dokumentów potwierdzających sposób zarządzania ryzykiem ESG.
W praktyce korzystne jest wdrożenie proporcjonalnego modelu przygotowania danych. Nie musi on odtwarzać pełnej struktury raportu dużej spółki, lecz powinien umożliwiać szybkie i wiarygodne odpowiedzi na pytania kontrahentów. Szczególnie ważne są dane dotyczące zużycia energii, emisji, polityk pracowniczych, zgodności, bezpieczeństwa oraz istotnych ryzyk w łańcuchu dostaw.
Małe podmioty, które nie są objęte formalnym obowiązkiem, powinny unikać dwóch skrajności. Pierwszą jest budowanie rozbudowanego procesu raportowego bez realnej potrzeby biznesowej. Drugą jest ignorowanie oczekiwań klientów i finansujących do momentu, gdy brak danych zacznie utrudniać udział w przetargu, negocjacjach handlowych lub pozyskaniu finansowania.
Lepszym rozwiązaniem jest analiza ekspozycji rynkowej. Jeżeli firma dostarcza produkty lub usługi dużym przedsiębiorstwom, uczestniczy w łańcuchach eksportowych albo korzysta z finansowania instytucjonalnego, warto zidentyfikować najczęściej oczekiwane informacje. Następnie można stworzyć podstawowy zestaw danych i polityk, aktualizowany w rytmie potrzeb biznesowych.
Zmniejszenie zakresu formalnego raportowania może ograniczyć liczbę podmiotów sporządzających pełne ujawnienia, ale nie eliminuje przepływu informacji w relacjach B2B. Duże przedsiębiorstwa nadal potrzebują danych do oceny ryzyk, realizacji własnych celów klimatycznych, przygotowania odpowiedzi dla inwestorów oraz utrzymania relacji z instytucjami finansowymi.
Zmienia się natomiast oczekiwany poziom szczegółowości. Dostawca spoza ustawowego obowiązku nie powinien być automatycznie proszony o dane w takim samym formacie jak podmiot raportujący. Dobrą praktyką jest stosowanie zasady proporcjonalności. Pytania powinny dotyczyć informacji istotnych dla danego sektora, rodzaju współpracy i skali ryzyka.
Dla działów zakupów oznacza to potrzebę uporządkowania kwestionariuszy dostawców. Dla dostawców oznacza zaś konieczność sprawdzenia, czy przekazywane deklaracje są mierzalne, aktualne i możliwe do udokumentowania. Ryzykiem pozostaje zarówno brak odpowiedzi, jak i składanie ogólnych deklaracji, których nie można potwierdzić w procesie audytu lub weryfikacji kontrahenta.
Najbezpieczniejszym podejściem jest rozpoczęcie od diagnozy, a nie od mechanicznego zbierania wskaźników. Należy ustalić status regulacyjny organizacji, przeanalizować wymogi grupowe i kontraktowe oraz określić obszary, w których brak danych może tworzyć ryzyko handlowe lub finansowe.
W dalszej kolejności warto zbudować mapę informacji. Powinna ona wskazywać, jakie dane są dostępne, kto je posiada, jak często są aktualizowane i czy można potwierdzić ich jakość. Zwykle dane są rozproszone pomiędzy finansami, HR, zakupami, produkcją, administracją, działem prawnym i zespołami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo.
W tym procesie przydatne są raporty branżowe, ponieważ pozwalają ocenić, jak regulacje, koszty energii, wymagania zakupowe i strategie największych graczy wpływają na konkretny sektor. Sama znajomość przepisów nie wystarcza, jeśli nie zostanie przełożona na ocenę pozycji firmy wobec konkurencji i klientów.
Zakres obowiązków regulacyjnych może się zmieniać, lecz decyzje inwestycyjne przedsiębiorstw są podejmowane z wyprzedzeniem. Dotyczy to modernizacji energetycznej, digitalizacji obiegu danych, rozwoju systemów zarządzania dostawcami czy budowy kompetencji wewnętrznych. Dlatego potrzebne jest połączenie analizy regulacyjnej z oceną trendów popytowych, kosztowych i konkurencyjnych.
W polskich analizach pomocnicze mogą być badania publikowane m.in. przez Hume’s Institute. Warto jednak zawsze weryfikować metodologię, zakres badanej próby oraz to, czy wnioski można odnieść do specyfiki własnej branży.
Przy planowaniu inwestycji i polityk organizacyjnych pomocne są prognozy rynkowe, które pokazują możliwe kierunki rozwoju sektora i pozwalają testować założenia strategiczne. Z kolei doradztwo może wspierać przełożenie wymagań regulacyjnych na procesy operacyjne, model danych oraz priorytety inwestycyjne.
Uproszczenia UE nie powinny być interpretowane jako sygnał do porzucenia działań związanych z danymi ESG. Zmieniają one przede wszystkim harmonogram stosowania części obowiązków, a proponowane zmiany mogą w przyszłości wpłynąć także na sposób kwalifikacji firm do formalnego obowiązku. Nadal konieczne pozostaje monitorowanie obowiązujących regulacji, oczekiwań klientów i wymagań podmiotów finansujących.
Największą przewagę zyskają organizacje, które rozdzielą wymogi ustawowe od potrzeb biznesowych. Firma może nie być zobowiązana do pełnego raportowania, ale jednocześnie potrzebować wiarygodnych danych, aby utrzymać relacje z kluczowymi klientami, udowodnić odporność operacyjną lub pozyskać kapitał.
PMR Market Experts publikuje raport dotyczący raportowania ESG, który pomaga ocenić kierunki zmian regulacyjnych i ich znaczenie dla poszczególnych sektorów.
Jeżeli potrzebna jest ocena wpływu uproszczeń UE na strategię, łańcuch dostaw lub pozycję konkurencyjną przedsiębiorstwa, warto skontaktować się z PMR Market Experts i określić działania adekwatne do skali działalności oraz realiów rynku.
INNE WPISY BLOGOWE: